چشم‌انداز صنعت بیمه ایران سخت اما دارای ظرفیت رشد است

با توجه به شرایط کنونی کشور، برخی نسبت به آینده و چشم انداز صنعت بیمه کشور نگرانی داشته و برخی دیگر نیز معتقدند روزهای خوبی در انتظار این صنعت خواهد بود.بر این اساس نظر یکی از برجسته‌ترین اساتید و خبرگان این حوزه را جویا شدیم. مطلب ذیل ما حصل گفت‌و‌گو با دکتر کامبیز پیکارجو، رییس هیات مدیره شرکت بیمه “ما” و استاد دانشگاه است که بسیار دقیق و فنی وضعیت صنعت بیمه کشور را تحلیل کرده است، با هم می‌خوانیم:

آقای دکتر با توجه به شرایط حال حاضر در کشور، شما چشم انداز صنعت بیمه کشور را چطور ارزیابی کرده و نظرتان نسبت به چالش‌های موجود در این صنعت چیست؟

به طورکلی با توجه به سئوال شما چشم‌انداز صنعت بیمه ایران را باید تحت تاثیر «دوگانه اثر» دید؛ یعنی

از یک سو، نااطمینانی اقتصادی، تورم مزمن، تحریم‌ها و کاهش قدرت خرید مردم فشار سنگینی بر شرکت‌های بیمه وارد می‌کند.

از سوی دیگر، همین افزایش ریسک در جامعه و اقتصاد، نیاز به بیمه را بیشتر می‌کند؛ یعنی هرچه محیط اقتصادی مخاطره آمیزتر شود، اهمیت ابزارهای پوشش ریسک نیز بیشتر می‌شود.

حال سوال اینجاست که آیا صنعت بیمه ایران توان «مدیریت این ریسک‌ها» را دارد؟

در پاسخ به سوال شما باید گفت که در حال حاضر چند چالش بنیادین در صنعت بیمه کشور دیده می‌شود:

• ضریب نفوذ بیمه در ایران حدود ۲ تا ۲.۵ درصد برآورد می‌شود که فاصله زیادی با میانگین جهانی دارد.
• چالش تورم که بزرگ‌ترین دشمن صنعت بیمه است؛ چون تعهدات شرکت‌ها را به‌سرعت گران‌تر می‌کند ولی سرمایه‌گذاری‌های آن‌ها همیشه هم‌پای تورم رشد نمی‌کند. در رشته‌هایی مثل درمان و شخص ثالث، نسبت خسارت بالاست و سودآوری شرکت‌ها را فرسایش می‌دهد.
• سرمایه‌گذاری صنعت بیمه؛ بخشی از سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های بیمه نیز به بازار سرمایه، املاک یا اوراق وابسته است که خودشان دچار نوسان‌اند. با این حال، من نسبت به آینده این صنعت کاملاً بدبین نیستم؛ چون بیمه در اقتصاد مدرن یک «نیاز حذف‌نشدنی» است، نه یک کالای لوکس. حتی در اقتصادهای بحران‌زده، بیمه‌هایی مثل درمان، مسئولیت، عمر، آتش‌سوزی و پوشش‌های صنعتی به‌مرور اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

آقای دکتر بر اساس مواردی که بدان‌ها اشاره کردید آیا آینده این صنعت امیدوار کننده است یا خیر؟

به‌نظر من، آینده صنعت بیمه ایران به چهار عامل بستگی دارد:

1. کنترل نسبی تورم و ثبات اقتصادی به طوری که اگر تورم مهار نشود، بیمه‌های بلندمدت مخصوصاً بیمه عمر جذابیت واقعی خود را از دست می‌دهند.
2. اصلاح ساختار سرمایه‌گذاری شرکت‌های بیمه به این معنا که شرکت‌هایی موفق‌تر خواهند بود که بتوانند دارایی‌های خود را حرفه‌ای‌تر مدیریت کنند و از کاهش ارزش پول عقب نمانند.
3. توسعه فناوری و اینشورتک دیجیتالی شدن، ارزیابی هوشمند خسارت، فروش آنلاین و استفاده از داده و هوش مصنوعی می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد و اعتماد عمومی را بالا ببرد.
4. بازسازی اعتماد عمومی به طوری که مهم‌ترین سرمایه صنعت بیمه «اعتماد» است. اگر بیمه‌گذار احساس کند در زمان خسارت حمایت واقعی دریافت نمی‌کند، کل صنعت آسیب می‌بیند.

ضمن تشکر از وقتی که گذاشتید به عنوان آخرین سوال بفرمایید که پیشنهاد شما برای بهبود شرایط موجود و نیز حفظ رابطه و تعادل منطقی میان منافع سهامداران و نیز بیمه‌گزاران چیست و شرکت‌های بیمه چه اقدماتی انجام دهند بهتر است؟

در مورد حفظ منافع بیمه‌گذاران و سهامداران واقع‌بینانه باید گفت که همیشه بین این دو یک تعادل حساس وجود دارد. اگر شرکت‌ها فقط به سود سهامدار فکر کنند، پرداخت خسارت و کیفیت خدمات افت می‌کند. اگر صرفاً تعهدات را بدون محاسبه بپذیرند، توانگری مالی شرکت از بین می‌رود و در نهایت خود بیمه‌گذاران آسیب می‌بینند.

آینده پایدار صنعت بیمه در ایران وابسته به این است که در وهله نخست نرخ‌گذاری‌ها واقعی‌تر شود ضمن این که ذخایر فنی شفاف‌تر باشند. همه این موارد در حالی به سر منزل مقصود می‌رسد که به طور قطع نظارت بیمه مرکزی حرفه‌ای‌تر عمل کرده و شرکت‌ها از رقابت ناسالم قیمتی فاصله بگیرند.

در مجموع، من چشم‌انداز صنعت بیمه ایران را «سخت اما دارای ظرفیت رشد» ارزیابی می‌کنم؛ نه بحرانیِ فروپاشنده و نه روشنِ بدون ریسک. در اقتصادی پرریسک، اصلِ نیاز به بیمه قوی‌تر می‌شود، اما موفقیت شرکت‌های بیمه وابسته به توان آن‌ها در مدیریت تورم، نقدینگی، اعتماد عمومی و فناوری خواهد بود.