اقتصادتهران: سال گذشته در چنین روزهایی دولت بهمنظور هدایت نقدینگی به سمت تولید، نرخ سود بانکی را کاهش داد، اما التهاب در بازارهای مختلف ارز، سکه و مسکن در این یک سال، سبب شده تا با هدف جمعآوری نقدینگی از این بازارها، دوباره زمزمههای افزایش سود بانکی به گوش رسد.
اما یک اقتصاددان به این سیاست منتقد است و میگوید به جای بالا بردن سود بانکی، از انتشار اوراق قرضه استفاده کنیم. بهمن آرمان با اشاره به اینکه برای جذابشدن این اوراق باید نرخ سود آنها را بهدرستی تعیین کرد، می گوید: در ایران نیاز نیست مثل انگلستان سود اوراق قرضه دولتی سه برابر بهره بانکی باشد، تنها چند درصد سود بیشتر باعث جمعآوری بخش بزرگی از نقدینگی در جامعه خواهد شد.
نرخ سود بانکی در نظام پولی هر کشوری، یکی از ابزارهای کنترل نقدینگی بهشمار میرود. از همینرو، هر زمان که دولتها بخواهند انقباض مالی را اجرا کنند، نرخ سود بانکی را افزایش میدهند و برای عبور از رکود، در بیشتر مواقع، نرخ سود بانکی کاهش پیدا میکند تا نقدینگی به سمت تولید بیاید.
در ایران نیز از نرخ سود بانکی برای سامانبخشی به اقتصاد استفاده میشود، هرچند که در بیشتر موارد کاهش نرخ سود بانکی، نهتنها سرمایههای سرگردان را راهی تولید نکرده، بلکه برای بازارهای مختلف مانند ارز، سکه، مسکن و… دردسرهای بزرگ و کوچک به همراه داشته است.
با این حال، سال گذشته در شرایطی که پیشبینی میشد اقتصاد ایران توانسته نرخ تورم را مدیریت کند، نگاهها به سمت عبور از رکود معطوف شد و سادهترین راه ممکن یعنی کاهش نرخ سود بانکی در دستور کار قرار گرفت.
با کاهش سود سپردهها، حجم سپردههای کوتاهمدت بهشدت کاهش پیدا کرد و بیشتر سپردهگذاران کوتاهمدت، سرمایههای خود را به امید کسب سود بیشتر در بازارهای دیگر، از بانکها خارج کردند. این خروج سرمایه تا آن حد بود که حتی برخی از اقتصاددانان، بحرانهای بعدی ارز و سکه در ماههای پایانی سال گذشته و ابتدای سال جاری را از تبعات کاهش نرخ سود بانکی میدانند.
با این حال، بهمن آرمان، رئیس سابق اداره مطالعات و بررسیهای اقتصادی بورس تهران با بیان اینکه مشکل اقتصاد کشور تنها تراکم و یا افزایش شدید پایه پولی و درنتیجه رشد نقدینگی نیست که بتوان آن را صرفاً با دستکاری در نرخ بهره کنترل کرد گفت: ما در ایران عادت به اجرای سیاستهای اشتباه کردهایم و بهجای آنکه کارشناسان و اقتصاددانان، مدلهایی که در علم اقتصاد آمده و در سایر کشورها تجربه شده است را در دستور کار قرار دهند، سیاستهایی را از خودمان ابداع میکنیم.
وی ادامه داد: آخرین نمونه این سیاستها، تبدیل ۶۰ تن طلا به سکه و توزیع آن بین مردم، آن هم بدون هیچ کنترلی بود که درنهایت به ذخایر ارزی آسیب فراوانی وارد کرد و از سوی دیگر، هیچ تأثیری بر روی نرخ برابری ریال در مقابل سایر ارزها و پایین آوردن قیمت طلا و سکه در کشور نداشت.